Subskrybuj Encyklopedię medycyny naturalnej

Żywienie w krzywicy | Żródła i zapotrzebowanie na witaminę D

Witaminą D określa się trzy różniące się od siebie związki (znane również pod nazwą cholekalcyferol), których głównym zadaniem jest zapobieganie krzywicy i usuwanie jej objawów. Poza naturalną witaminą D, znajdującą się w tranie, istnieją związki powstające z prowitamin poddanych działaniu promieni ultrafioletowych (głównie słońca).

Ekspozycja na słońce

Jedną z prowitamin jest ergosterol, występujący m.in. w drożdżach i grzybach kapeluszowych. Witamina otrzymana z ergosterolu nosi nazwę witaminy D(ergokalcyferolu). Naświetlając ultrafioletem inną prowitaminę - pochodną cholesterolu (7-dehydrocholesterol), która znajduje się w skórze ludzi i zwierząt - otrzymuje się witaminę D3 (cholekalcyferol).

Cholekalcyferol oraz ergokalcyferol wykazują jednakową aktywność biologiczną. Ilość witaminy D, tworzonej w skórze pod wpływem promieni słonecznych, uzależniona jest od czasu naświetlania, stopnia pigmentacji skóry oraz różnic osobniczych. Z przewodu pokarmowego zostaje wchłonięte około 50% dostarczonej z pożywieniem witaminy. Następnie witamina D dociera z krwią do wątroby, gdzie ulega dalszym przekształceniom, osiągając formę biologicznie aktywną.

Wątroba nie magazynuje tej witaminy, zawiera śladowe jej ilości (około 1 mcg/100 g). Witamina D odkładana jest głównie w tkance tłuszczowej i mięśniach szkieletowych. Dzienne wydalanie jej z organizmu człowieka wynosi 1-7mcg i odbywa się głównie z kałem, przy współudziale soli żółci. Ilość witaminy D odłożonej w organizmie wystarcza na kilka do kilkunastu tygodni.

Częste przebywanie latem na słońcu pozwala na uzupełnienie rezerw tej witaminy, potrzebnych w okresie zimowym. Wymaga ono jednak zachowania umiaru i ostrożności. Głównymi miejscami działania witaminy D są jelito, układ kostny i nerki. Jest ona niezbędna do prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforowej i potrzebna w procesie tworzenia kości i zębów. Niedobory witaminy D zdarzają się dość często. Przyczyny ich powstawania są różne.

Mogą to być zaburzenia w krążeniu jelitowo-wątrobowym (co powoduje nadmierne wydalanie tej witaminy z kałem), zmniejszona synteza w skórze, upośledzone wchłanianie z przewodu pokarmowego (spowodowane np. niedoborem kwasów żółciowych lub wadliwym wchłanianiem tłuszczu) czy też zaburzenia w metabolizmie tej witaminy.

Niedobór witaminy D prowadzi do krzywicy, zwanej również angielską chorobą, i charakteryzuje się zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforowej. Występuje głównie u dzieci źle żywionych, mieszkających w ciemnych, wilgotnych mieszkaniach oraz u osób powyżej 60. roku życia.

Dziecko, słońce Encyklopedia medycyny naturalnej | U źródła natury

Rola witaminy D w organizmie

  •  w jelicie pobudza wchłanianie wapnia i fosforu z produktów spożywczych;
  •  pozwala wyrównać stosunek wapnia do fosforu;
  •  w układzie kostnym pobudza uwalnianie wapnia i fosforu, a następnie ich wbudowywanie;
  •  pozwala utrzymać stały poziom wapnia w osoczu krwi;
  •  w nerkach uaktywnia reabsorpcję (ponowne wchłanianie) jonów wapnia i fosforu.

Objawy awitaminozy D

  •  spadek poziomu wapnia i fosforu w osoczu krwi;
  •  wzrost aktywności fosfatazy alkalicznej;
  •  demineralizacja kości u dzieci (krzywica); zła mineralizacja zębów u dzieci i młodzieży;
  •  konwulsje i tężyczka - możliwe w niedoborach w ciągu pierwszych 6 miesięcy życia dziecka;
  •  zniekształcenie kośćca (tj. zrzeszotowienie, porowatość) i podatność na złamania u dorosłych (kruchość) - osteoporoza;
  •  hopokalcemia (niedobór potasu);
  •  osteomalacja (rozmiękczenie kości po zakończeniu budowy kośćca), objawiająca się osłabieniem mięśniowym i bólami kości.

Występowanie witaminy D w produktach

Witamina D w niewielkich ilościach występuje w żywności, głównie w produktach zwierzęcych. Szczególnie bogate w nią są oleje z rybich wątróbek (trany). Naturalne produkty spożywcze zawierają niedostateczne ilości tej witaminy w stosunku do dziennego zapotrzebowania. Dlatego mleko w proszku dla niemowląt i margaryny wzbogacane są w witaminę D.

Witamina D jest stosunkowo stabilna i nie ulega rozkładowi pod wpływem podwyższonej temperatury oraz w czasie długotrwałego przechowywania. Niszczy ją promieniowanie UV (ultrafioletowe), a w warunkach tlenowych w środowisku wodnym ulega autooksydacji (utlenianiu, zwanemu potocznie jełczeniem). Może być stosowana w postaci suplementów w dawkach 100-500j.m. cholekalcyferolu w preparatach wieloskładnikowych, w kapsułkach lOOOj.m. w połączeniu z witaminą A, w kroplach w dawkach uderzeniowych 15000 i 300000 j.m./m3

Jednak nadmierne spożywanie witaminy D w postaci preparatów farmakologicznych czy środków spożywczych wzbogaconych w ten składnik może wywołać hiperwitaminozę. Natomiast długotrwałe przebywanie na słońcu oraz spożywanie witaminy D ze źródeł naturalnych nie stwarza takiego ryzyka.

Uwaga! Witamina D podana w nadmiarze jest toksyczna. Następstwa przedawkowania to: osłabienie, zmęczenie, utrata apetytu, bóle głowy i brzucha, biegunka, wymioty i wielomocz.

Nazwa produktu
Ilość w j.m./100 g produktu jadalnego
tran, pikling wędzony
13200
węgorz
4800
szprot wędzony w oleju
818
makrela
812
mleko u proszku
800
żółtko
516
kurka - grzyb
403
borowik
373
smalec
300
margaryna
300
wątroba cielęca
206
masło roślinne
200
wątroba wieprzowa
175
pieczarka
167
jajo całe
166
masło
153
ser edamski
40
mleko krowie 2%
2

Dzienne zapotrzebowanie na witaminę D zalecane przez Instytut Żywności i Żywienia

          
Grupa ludności
Wiek
Norma mcg
niemowlęta
0 - 1
20
dzieci:
1 - 3
15

4 - 6
15

7 - 9
15
dziewczęta
10-18
10
chłopcy
10-18
10
kobiety
powyżej 60
10
mężczyźni
powyżej 60
10

Normy podano w mikrogramach (mcg) cholekacyferolu (wit. D3). 1 mcg cholekalcyferolu = 40 j.m. witaminy D.

Na przedawkowanie witaminy D wskazuje zawartość wapnia w surowicy krwi, przekraczająca 12 mg%. Stwierdzono, że spożywanie jej w nadmiarze przez dłuższy czas, w ilości 5-krotnie większej niż maksymalne zalecane zapotrzebowanie dobowe, powoduje hiperkalcemię u niemowląt oraz powstanie wapniowych kamieni nerkowych u niemowląt i ludzi dorosłych.

Stan odżywienia witaminą D zależy od jej syntezy w skórze pod wpływem promieni słonecznych oraz stopnia przyswajania jej z produktów spożywczych. Przy odpowiednim nasłonecznieniu, powstała w skórze witamina może pokryć nawet do 80-90% zapotrzebowania organizmu. Z tego względu nie ustala się potrzebnej ilości witaminy D dla zdrowych osób dorosłych, a jedynie dla niemowląt i dzieci oraz ludzi starszych, ze względu na częste występowanie u nich upośledzenia przewodu pokarmowego, wątroby i nerek, które może mieć wpływ na wchłanianie i metabolizm tej witaminy.

Kontrowersyjne jest podawanie witaminy D niemowlętom karmionym piersią. Wiadomo, że dawka 2,5 mcg witaminy D dziennie zapobiega krzywicy oraz zabezpiecza prawidłową mineralizację kości. Mleko kobiece zawiera tylko 0,16-1,2 mcg witaminy w 1 litrze, a niemowlęta karmione piersią spożywają często poniżej 1 litra dziennie.

Foto2: Dziecko, słońce

SUBSKRYBCJA

Wpisz swój adres e-mail:

Delivered by FeedBurner

Wesprzyj medycopedię



Reklama






Spirulin plus

Online

Wszystkich Online: 5
Gości: 0
Roboty: robot Bot, robot Bot, spider Bot, crawl Bot, robot Bot