Subskrybuj Encyklopedię medycyny naturalnej

Terapia przy pomocy zwierząt

Od najdawniejszych czasów ludzie żyją wśród zwierząt. Są one obecne w naszym życiu na wiele sposobów, a nasza więź z nimi nieustannie się rozwija. Spośród wszystkich naszych ?młodszych braci" kilkoro zasługuje na szczególną uwagę ze względu na to, że nie tylko są obok nas, ale dosłownie są z nami.

Dziewczynka i pies 
Taką wyjątkową pozycję mają na pewno psy, koty i konie oraz większość zwierząt domowych. Wsparcie terapeutyczne ze strony zwierząt ma bardzo głębokie korzenie, choć z pewnością człowiek nie zawsze zdawał sobie sprawę z leczniczych walorów przebywania w ich towarzystwie.

Dziś wiemy, że kontakt człowieka ze zwierzęciem może mieć wielkie znaczenie dla naszego zdrowia. Każde spotkanie ze zwierzakiem stanowi sytuację stymulującą, a odpowiednio zaaranżowane może bardzo korzystnie wpływać na stan psychofizyczny człowieka. Na takich właśnie korzyściach skupia się terapia opierająca się na kontakcie ze zwierzęciem, która staje się coraz bardziej popularna zwłaszcza wśród tych społeczności czy grup ludzi, w których bezpośrednia więź z naturą zanika lub jest utrudniona.

W oczywisty sposób do takiej grupy należy wiele osób chorych. Profesjonalni opiekunowie, lekarze kliniczni i wychowawcy coraz bardziej doceniają wartość zwierząt w lecznictwie. Wyszkolone zespoły składające się ze zwierzęcia i jego trenera wykorzystywane są w medycynie, psychiatrii, rehabilitacji oraz specjalnych zakładach wychowawczych na całym świecie, stanowiąc środek wspomagający terapię tam, gdzie zawodzą inne metody leczenia.

W wielu placówkach lecznictwa programy uwzględniające wykorzystanie zwierząt są w znacznym stopniu interdyscyplinarne, co stanowi okazję do wspólnej pracy dla weterynarzy, lekarzy, wychowawców, personelu, terapeutów i wolontariuszy. Ponadto zwierzęta stanowią katalizator komunikacji pomiędzy pacjentami, personelem medycznym i osobami odwiedzającymi. Stwarzają wspólną płaszczyznę porozumienia i dostarczają tematu do rozmów. Służą też jako środek odwracający uwagę podczas stresujących zabiegów, badań czy w okresie przedoperacyjnym.

Przy odpowiednim treningu zwierzęta można nauczyć wymuszać na pacjentach pewne zachowania i odruchy pomocne w zabiegach rehabilitacyjnych, takie jak rzucanie piłki, spacer czy wydawanie głośnych komend.

Funkcjonuje coraz więcej różnych programów opartych na terapeutycznej pomocy zwierząt. Można je podzielić na dwie podstawowe grupy. Terapia przy pomocy zwierząt (ang. animal assisted therapy) to program formalnego leczenia, zwykle obejmujący konkretne zwierzę i opiekuna, przypisanych do jednego pacjenta. Opiekun i terapeuta kierujący leczeniem skupiają się na konkretnym celu terapii i planowaniu, jak ten cel osiągnąć. Zwierzę spełniające określone kryteria stanowi integralną część procesu leczenia. Terapia ta zwykle przeprowadzana jest w ośrodkach leczenia.

Terapia przy pomocy zwierząt jest zalecana: 

  •   dzieciom, osobom starszym, fizycznie upośledzonym, pacjentom z urazami fizycznymi, przewlekle chorym;
  •   ludziom cierpiącym na wiele dolegliwości emocjonalnych i psychicznych;  
  •   osobom niewidomym i słabo widzącym oraz niesłyszącym;
  •   pacjentom z zaburzeniami emocjonalnymi;
  •   dzieciom z głębokimi problemami emocjonalnymi, wykorzystywanym seksualnie lub dotkniętym przemocą w rodzinie.
Drugą grupę można by określić mianem działalności terapeutycznej korzystającej z pomocy zwierząt (ang. animal assisted activities). Obejmuje ona szereg mniej formalnych programów pomocy różnym grupom ludzi. Jeden z najpopularniejszych programów w tej grupie wykorzystuje tzw. zwierzaki odwiedzające, składające wizyty osobom, na które kontakt ze zwierzęciem może wpłynąć pozytywnie. Mogą to być osoby w szpitalach lub domach opieki, które kiedyś miały pod opieką zwierzę i po rozstaniu z nim bardzo tęsknią, albo chore osoby samotne. Zaznaczmy jednak, że taki program może wspomagać nie tylko osoby chore - odgrywa znaczącą rolę na przykład w resocjalizacji więźniów.

Wizyta zwierzaka przynosi rozrywkę i przyjemne oderwanie od bólu czy też problemów. Ludzie często rozmawiają ze zwierzętami, zwierzają się im, dzielą się z nimi swoimi przemyśleniami, odczuciami czy wspomnieniami. Wizyty są czymś, na co się czeka. Jednocześnie głaskanie psa czy kota powoduje uspokojenie, zwalnia rytm serca, obniża ciśnienie krwi. Pieszczoty zwierzaka i zabawa z nim zachęcają do ekspresji ruchowej, używania rąk i dłoni, rozciągania całego ciała.

"Zwierzaki odwiedzające" pomagają ludziom zmniejszyć poczucie osamotnienia i depresji. Zwierzęta nie przywiązują wagi do wieku czy fizycznego stanu zdrowia człowieka, akceptują ludzi takimi, jacy są. Wizyty mogą przynieść pożyteczną odmianę i zlikwidować nudę długotrwałego leczenia. Pozwalają odnowić stare, przerwane przyjaźnie z czworonogami. Dzięki nim ludzie stają się bardziej aktywni i komunikatywni.

Z pewnością pies jest najpopularniejszym zwierzakiem terapeutycznym - czy to w tradycyjnej terapii, czy w programach takich, jak zwierzęce wizyty. Leczenie w asyście ?najlepszego przyjaciela człowieka" otrzymało nazwę dogoterapii.

Psy terapeutyczne muszą być stworzeniami towarzyskimi i bardzo przyjacielskimi, a jednocześnie spokojnymi, tolerancyjnymi i odpowiednio ułożonymi. Oznacza to na przykład, że nie dotykają nikogo bez zachęty, ale spontanicznie reagują na dotyk. Wyważenie pomiędzy przyjecielskością i spokojem jest trudne. Nawet absolutnie posłuszne psy nie nadają się do terapii, jeśli nie interesuje ich odwiedzanie pacjentów czy spotykanie nowych ludzi.

Pies zachowujący się z rezerwą może powodować, że ludzie czują się odrzuceni, a pacjent bezwzględnie musi czuć się akceptowany przez psa. Odrzucenie przez zwierzaka mogłoby być bardziej bolesne i szkodliwe niż brak kontaktu. Nieułożony, pełen energii pies może mieć najlepsze intencje, ale najczęściej powoduje szkody. Niesforne psy nie nadają się choćby do domów opieki, w których pacjenci korzystają z chodzików. Selekcji psów terapeutycznych dokonuje się na podstawie rasy, wielkości, wieku, płci, a zwłaszcza zachowania odpowiedniego do zamierzonego celu.

Najczęściej spotyka się wilczury, owczarki, husky, samoyede, ale tak naprawdę każda rasa jest dobra. Ważne jest, żeby pies miał naturalny temperament terapeutyczny, uzupełniony o odpowiednie szkolenie, o którym świadczy specjalny certyfikat.

Odpowiednio prowadzona dogoterapia wspaniale spełnia swoją rolę w odniesieniu do wszystkich pacjentów. Jednak najlepiej sprawdza się w przypadku dzieci, zwłaszcza z zaburzeniami rozwojowymi, autyzmem, dziecięcym porażeniem mózgowym. Dzieci bardzo żywo reagują na kontakt z psami, klaszczą w dłonie, piszczą, przytulają się do puszystych futerek. Z kolei zwierzaki z dużą cierpliwością znoszą nie zawsze najdelikatniejsze pieszczoty: dają się dotykać, ale też ciągnąć za uszy, szarpać za ogony, a nawet ujeżdżać, bardzo często same odwzajemniają dziecięce pieszczoty.

Oprócz psów prawie w każdym rodzaju terapii mogą brać udział inne zwierzęta - nadaje się do tego większość zwierząt udomowionych, ale nie tylko one. Należy brać pod uwagę różnice w zachowaniu poszczególnych zwierząt i odnosić do nich wszystko to, co mówiliśmy o psach - powinny być towarzyskie, ale spokojne i właściwie wyszkolone.

Szczególną odmianą terapii zwierzęcej jest leczenie z wykorzystaniem koni, które nosi nazwę hippoterapii. Do niezwykle interesujących ?zwierzaków terapeutycznych" należy delfin. Opracowana niedawno terapia delfinowa zyskuje wielki rozgłos ze względu na swoją wartość leczniczą. Delfin jest zwierzęciem wyjątkowym, o niezwykle wysokiej inteligencji i rozwiniętej świadomości.

W kontakcie z ludźmi zwierzęta te przejawiają radość, bezinteresowną akceptację i spontaniczną otwartość, które mają wielką wartość terapeutyczną. Kontakt z delfinem często zapoczątkowuje u ludzi fizyczną i psychologiczną przemianę. Badania naukowe potwierdziły, że przebywanie z tym pływającym ssakiem przynosi ulgę w depresji i innych zaburzeniach nerwowych.

Przynosi też znaczącą poprawę funkcjonowania i samopoczucia w przypadkach uszkodzenia mózgu, mentalnego i fizycznego opóźnienia, chorobach rozwojowych, zespole Downa, autyzmie, ADD, dystrofii mięśni, schorzeniach związanych z zaburzeniami łaknienia, zwłaszcza bulimii i anoreksji.

Kontakt z delfinem działa też łagodząco i przeciwbólowo - na podstawie badań pacjentów z chronicznymi bólami pleców zmierzono, że efekt przeciwbólowy utrzymywał się od 3 godzin do 4 dni! Stwierdzono też, że bliskość delfina stymuluje produkcję komórek wspomagających działanie układu odpornościowego, endorfin i hormonów, wzmacnia system immunologiczny i samoregulujące procesy organizmu. Może mieć pozytywny wpływ nawet na pacjentów z nowotworami i AIDS.

Nie do końca poznano charakter wpływu delfina na człowieka. Okazuje się, że dźwięk o odpowiednim natężeniu i częstotliwości, używany przez delfiny w systemie echolokacji, wpływa na zmiany fizjologiczne w komórkach i tkankach, a poprzez rezonans również na komórki nerwowe. Podczas zajęć z delfinami zaobserwowano zwiększoną synchronizację pracy lewej i prawej półkuli mózgu oraz wyższy stopień bioelektrycznych fal mózgowych Alpha i Theta. Z pewnością jednak badania tego fenomenu są dopiero w fazie początkowej.

Terapia z delfinem to kombinacja pracy na powierzchni z pracą pod wodą. Kontakt z delfinem odbywa się w formie zabawy, w której istotne znaczenie ma dotyk zwierzęcia. Zajęcia z delfinem mają też motywować pacjenta - często traktowane są jako nagroda za postępy w innych formach ćwiczeń terapeutycznych, takich jak ćwiczenia zdolności werbalnych, motorycznych i społecznych.

Terapia może być połączona z innymi formami leczenia i profilaktyki zdrowotnej, choćby nauką pływania. Niestety, prowadzona jest tylko w specjalnych ośrodkach i wiążą się z nią wysokie wymagania - choćby odnośnie personelu. Z wielu względów stanowi więc raczej ciekawą propozycję terapii na przyszłość.

Wyjątkowość wszystkich form terapii przy pomocy zwierząt polega na tym, że pracę prowadzą właściwie nie ludzie, lecz zwierzęta - pozbawione wielu ludzkich wad. Ich pozytywne oddziaływanie zna każdy, kto choć raz miał domowego pupila. Każde zwierzę może przynieść korzyści, nawet papuga, która potrafi nas rozbawić, czy przynoszące uspokojenie rybki w akwarium; a bliskość psa czy kota, niezawodnych przyjaciół, którzy nigdy nie odmówią nam odrobiny ciepła i serdeczności, to jeden z naturalnych sposobów na zachowanie zdrowia i dobrego samopoczucia.
Encyklopedia medycyny naturalnej | U źródła natury

SUBSKRYBCJA

Wpisz swój adres e-mail:

Delivered by FeedBurner

Wesprzyj medycopedię



Reklama






Spirulin plus

Online

Wszystkich Online: 5
Gości: 0
Roboty: robot Bot, Google Bot, crawl Bot, Google Bot, robot Bot