Subskrybuj Encyklopedię medycyny naturalnej

Terapia górska

Terapia górska to obok talasoterapii (terapii morską wodą i morskim klimatem) najważniejsza odmiana klimatoterapii, czyli leczenia za pomocą biologicznie aktywnych czynników klimatycznych. W terapii takiej wykorzystuje się najróżniejsze czynniki klimatyczne typowe dla danego obszaru, z których najważniejsze to skład powietrza, temperatura, nasłonecznienie i ciśnienie atmosferyczne.

Turysta w górach 
Lecznicze właściwości klimatu górskiego są bardzo złożone i mogą się znacznie różnić w zależności od szerokości geograficznej oraz wielu innych czynników geograficznych, jednak w tym wypadku, z oczywistych względów, zajmiemy się głównie klimatem górskim typowym dla Europy Środkowej, czyli klimatem takim, jaki panuje w górach Polski. Jedną z najważniejszych cech klimatu górskiego jest znacznie niższe ciśnienie atmosferyczne niż na obszarach nizinnych czy nadmorskich, co wiąże się z rozrzedzeniem powietrza wraz ze wzrostem wysokości.

I tak na przykład na wysokości około 300 m n.p.m. różnice ciśnienia wynoszą około 50 mm słupka rtęci, natomiast na wysokości 1000 m n.p.m. już około 100 mm słupka rtęci. Zmiana ciśnienia jest więc wyraźna i silnie oddziałuje na organizm, tym bardziej że stanowi bodziec stale występujący w górach. Pamiętajmy, że zmiana ciśnienia może wywołać u pewnych osób (nie przyzwyczajonych do tego albo cierpiących na schorzenia układu krążenia, z nieprawidłowym ciśnieniem krwi itp.) przykre dolegliwości, także odczyny ogniskowe.

Drugą istotną cechą klimatu górskiego jest silne nasłonecznienie. Promieniowanie jest tu o wiele wyższe niż gdzie indziej, do tego stopnia, że może nawet uszkodzić skórę przy długiej, bezpośredniej ekspozycji. Wysoka wartość promieniowania spowodowana jest przede wszystkim czystością i suchością powietrza, ale zimą także odbiciem promieni słońca od śniegu - zjawisko jest tym silniejsze, że w górach często jesteśmy wręcz otoczeni przez białe stoki, zupełnie jakbyśmy się znaleźli w ognisku soczewki.

Z tego względu również zimą należy szczególnie dbać o ochronę przed słońcem, które w tym okresie bywa nawet pięciokrotnie silniejsze niż na nizinach. Tak silne nasłonecznienie często sprawia wrażenie, że w górach (zwłaszcza zimą) temperatura jest wyższa niż w rzeczywistości i wyższa niż na innych obszarach. Tak naprawdę jednak temperatura powietrza spada wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza. 

Stosunkowo surowy i zimny klimat jest więc kolejną cechą terenów górskich. Spadek temperatury wynosi średnio 0,5 stopnia Celsjusza na każde 100 metrów n.p.m. (wyższy spadek notuje się latem, niższy natomiast zimą), przez co zima w górach trwa dłużej niż na nizinach i dłużej zalega pokrywa śniegowa na szczytach.

W górach występuje też większa ilość opadów atmosferycznych niż w innych obszarach klimatycznych, wilgotność nie jest jednak duża, ponieważ w rozrzedzonym powietrzu woda szybko paruje, bardzo duża jej część natychmiast po opadach trafia do potoków i spływa na niższe rejony. Pamiętajmy, że właśnie zima w górach jest najkorzystniejszą porą leczniczą, między innymi ze względu na wysokie nasłonecznienie i silne promieniowanie krótkofalowe - być może czują to instynktownie ludzie, którzy tłumnie ruszają w góry w okresie ferii zimowych.

Cechą klimatyczną obszarów górskich, o której należy wspomnieć, jest także obecność zmiennych i gwałtownych prądów atmosferycznych, co wiąże się z występowaniem silnych wiatrów. Wiatr może być istotnym czynnikiem terapeutycznym, pozwalającym na przykład na zażywanie kąpieli powietrznych, które mają działanie wzmacniające, hartujące oraz uspokajające. Bardzo silne porywy powietrza nie są jednak zbyt korzystne dla zdrowia.

Występujący w górach wiatr halny jest niekorzystny dla osób we wszelkich stanach chorobowych, ponieważ zwykle przynosi zaostrzenie chorób, ponadto może powodować zaburzenia psychosomatyczne, prowadzić do zwiększonej nerwowości czy bezsenności. W niektórych przypadkach skutki jego oddziaływania mogą być fatalne - mogą wywołać zawał u osób z chorobą wieńcową, różnymi zaburzeniami pracy układu krążenia i serca, a także miażdżycą naczyń. Oczywiście wiatr halny jest tym groźniejszy, im wyżej w górach się znajdujemy. W dolinach traci on swoje cechy fizyczne szkodliwe dla ludzkiego zdrowia i samopoczucia.

Walory klimatu górskiego w znacznej mierze zależą od położenia i budowy gór. Urozmaicona rzeźba powoduje, że klimat ten ma wiele różnorodnych odmian, które mogą występować tuż obok siebie. Inne cechy ma klimat górski na wysokiej przełęczy, a inne w ciasnej dolinie, nawet jeśli położona jest ona wysoko nad poziomem morza. Niezależnie od położenia czy budowy geologicznej zawsze i wszędzie cechy klimatu górskiego występują najwyraźniej w najwyższych partiach gór. 

Góry niskie i średnie stanowią obszary klimatu przejściowego, w którym cechy klimatyczne osiągają mniejsze natężenie; dlatego też często pogórze stanowi doskonałą alternatywę dla osób źle znoszących klimat wysokogórski. Stymulacja typowymi czynnikami leczniczymi jest tu łagodniejsza, ale może być równie skuteczna przy właściwym czasie trwania i sposobie przeprowadzenia kuracji.

Lecznicze zastosowanie klimatu górskiego opiera się na mechanizmie przystosowania ludzkiego organizmu do zmiany otoczenia. Aklimatyzacja w górach wymaga od organizmu podjęcia pewnego wysiłku, który może mieć znaczenie terapeutyczne. W górach wysokich, na skutek rozrzedzenia powietrza, pojawia się potrzeba zwiększonej wentylacji płuc. Powoduje ona konieczność pogłębienia i przyśpieszenia oddechu w celu dostarczenia organizmowi koniecznej ilości tlenu.

Często, zwłaszcza w początkowym okresie aklimatyzacji, występuje mobilizacja podstawowych układów organizmu, takich jak układ krążenia. Do zjawisk typowych należy przyśpieszone tętno, wahaniom może ulegać ciśnienie krwi. W górach następuje zagęszczenie krwi, zmniejsza się tzw. opadanie krwinek, a wzrasta ich odporność. Ponadto u wielu osób po pewnym okresie rejestruje się dodatni bilans wielu pierwiastków, między innymi wapnia, fosforu, azotu i siarki, niekiedy też wzrasta waga ciała.

Konieczność aklimatyzacji (ewentualnie długość jej trwania) zależy przede wszystkim od różnicy wysokości pomiędzy górami a zwyczajowym miejscem przebywania - im niżej mieszkamy, tym dłużej będzie trwała aklimatyzacja, a co za tym idzie, tym silniejszy wpływ będzie na nas miała terapia górska. Oczywiście, poza tym poziom przystosowania zależy od czynników indywidualnych, takich jak wiek oraz stan zdrowia - jednak w żadnym przypadku nie powinien przekraczać tygodnia. 

Aklimatyzacji mogą towarzyszyć niezbyt miłe dolegliwości, na przykład bóle głowy, bezsenność czy podenerwowanie, pamiętajmy jednak, że ma ona znaczenie terapeutyczne, więc warto dla zdrowia narazić się na te drobne niedogodności - tym bardziej że często ustępują szybciej niż po tygodniu.

W przypadku gór należy uwzględnić jeszcze jeden element oddziaływania terapeutycznego, a mianowicie walory estetyczne górskiego krajobrazu. Majestatyczny wygląd gór, w którym pierwotna siła i czystość łączy się z urokliwym pięknem, niezwykle silnie stymuluje nasz zmysł estetyczny, działając oczyszczająco i regenerująco na psychikę, zachęcając do szeroko pojętej aktywności, pobudzając wyobraźnię. Nie bez powodu góry stanowią dla wielu artystów ulubione miejsce ucieczki od świata - w górach można oderwać się od codziennej rutyny, uwolnić od wszelkich koszmarów cywilizacyjnych.

Zastosowanie klimatu górskiego w lecznictwie jest bardzo szerokie. Już w połowie XIX wieku leczono gruźlicę, zalecając długie pobyty w górach połączone ze spacerami na świeżym powietrzu. Wysiłek nie był jednak wskazany dla pacjentów. Z czasem metodą powszechnie stosowaną stały się naświetlania promieniami słonecznymi w specjalnych górskich ośrodkach, w których poddaje się pacjentów działaniu promieniowania przy jednoczesnym zmniejszeniu dopływu zimnego powietrza.

Oczywiście, przy obecnie istniejących środkach farmakologicznych i metodach chirurgicznych terapia górska stała się drugorzędną metodą leczenia, ale zawsze stanowi cenne uzupełnienie innych metod leczenia i interesującą alternatywę, ponieważ ma niezwykle korzystne działanie, likwidujące na przykład objawy nadwrażliwości i nadczynności tarczycy.  Niestety, nie każda odmiana gruźlicy może być leczona w ten sposób, zdarzają się nawet przypadki pogorszenia stanu zdrowia, dlatego niezbędne jest skierowanie lekarskie. To ostatnie zalecenie dotyczy zresztą wszystkich pacjentów, którzy planują leczenie w górach.

Poza gruźlicą w górach leczy się także inne dolegliwości. Poszczególne schorzenia często leczone są w ramach terapii uzdrowiskowej. Sanatoria specjalizują się zazwyczaj w konkretnych schorzeniach i służą poradą odnośnie tego, gdzie i w jaki sposób można przeprowadzić daną kurację. Najczęściej leczenie uzdrowiskowe łączy się z innymi formami leczenia uzupełniającego, na przykład piciem miejscowych wód mineralnych, które także mają specyficzne, ściśle określone zastosowania medyczne i wzbogacają pobyt w górskim klimacie, zazwyczaj oferując szersze możliwości leczenia różnych schorzeń.

Klimatoterapia metoda profilaktyki zdrowotnej

Terapia górska jako naturalna metoda lecznicza stosowana jest z niegasnącą popularnością od lat. Dowodem na to może być mnóstwo uzdrowisk z powodzeniem działających w górach całej Polski. Terapię tę można polecić zwłaszcza jako uzupełnienie innych form leczenia - w tym wypadku zawsze warto połączyć ją, na przykład, z jakimiś formami ruchu na świeżym powietrzu, takimi jak jazda na nartach zimą, wiosenne, letnie i jesienne piesze wędrówki czy ostatnio coraz popularniejsza jazda na rowerach górskich.

Terapia górska choroby i leczenie

Terapia górska pomaga w leczeniu:

  •  gruźlicy; 
  •  astmy; 
  •  kokluszu; 
  •  nieżytu siennego; 
  •  schorzeń alergicznych; 
  •  zaburzeń pracy układu krążenia; 
  •  niedokrwistości; 
  •  chorób kobiecych (szczególnie nieregularności miesiączkowania); 
  •  gośćca przewlekłego.


Foto: Karkonosze  
Encyklopedia medycyny naturalnej | U źródła natury

SUBSKRYBCJA

Wpisz swój adres e-mail:

Delivered by FeedBurner

Wesprzyj medycopedię



Reklama






Spirulin plus

Online

Wszystkich Online: 6
Gości: 4
Roboty: crawl Bot, Google AdSense