Subskrybuj Encyklopedię medycyny naturalnej

Efekt placebo | terapia i leczenie

TERAPEUTYCZNE ZASTOSOWANIE EFEKTU PLACEBO

Efekt placebo jest jednym z mechanizmów terapeutycznych często wykorzystywanych w medycynie tradycyjnej i niekonwencjonalnej jako metoda wspomagania właściwego leczenia. Niekiedy podawanie środków bez żadnych właściwości leczniczych może przynosić poprawę stanu zdrowia u ludzi, których przekona się, że dany preparat naprawdę leczy.
 
Medykamenty, leki, tabletki w opakowaniu
Uznanie tej metody za odrębną formę terapii może budzić pewne kontrowersje. Jednak choćby ze względu na to, że efekt placebo wywołuje ogromne zainteresowanie bardzo dużej części środowiska medycznego, warto poświęcić mu więcej uwagi i potraktować jako oryginalną i niepodobną do innych, niekiedy zadziwiająco skuteczną odmianę terapii. Słowo placebo wywodzi się z języka łacińskiego i oznacza ?spodobam się?. Nazwa ta doskonale oddaje istotę zagadnienia. W placeboterapii zasadnicze znaczenie ma bowiem reakcja pacjenta na określony bodziec, liczy się w niej przede wszystkim to, jak ?spodoba się? pacjentowi środek leczniczy lub jak bardzo uwierzy on w jego uzdrawiające działanie. 

Placeboterapia polega na celowym wykorzystaniu mechanizmu wywołującego efekt rzekomego leczenia. Rezultat ten uzyskuje się poprzez stosowanie technik terapeutycznych lub podawanie odpowiednich środków. Placebo w najczęściej stosowanej postaci to obojętny dla zdrowia, nieaktywny preparat bez określonych walorów zdrowotnych, podawany doustnie lub dożylnie. Nie jest prawdziwym medykamentem, lecz środkiem imitującym substancję uzdrawiającą, tylko zewnętrznie przypominającym lek. Często jest to tabletka z mąki lub cukru mlekowego, ampułka z aromatyzowaną wodą lub zastrzyk z soli fizjologicznej.

Placebo nie zawiera żadnego aktywnego, leczącego składnika, a mimo to często ma korzystne działanie na osobę, której je podano - choć nie do końca wiadomo, dlaczego tak się dzieje. W przeszłości efekt placebo był wykorzystywany znacznie częściej niż obecnie. Przez wiele stuleci większość fonu leczenia stanowiła pewną odmianę placeboterapii, której skuteczność w dużej mierze zależała od wiary pacjenta w uzdrawiającą moc użytych technik czy substancji. Jeszcze do niedawna działanie wielu lekarstw było oparte na efekcie placebo, ponieważ naukowcy nie dysponowali preparatami o precyzyjnie ukierunkowanym przeznaczeniu. Nie byli też zaznajomieni ze składem leków - tę wiedzę zawdzięczamy rozwojowi nauk chemicznych.

Tabletki placebo najczęściej są produkowane z mąki lub cukru mlekowego.

Uzdrowiciele opierali się nie na znajomości działania leków na płaszczyźnie fizjologicznej czy biochemicznej, ale na swoim doświadczeniu, wiedzy na temat efektów zażywania specyfików, obeznaniu z psychiką pacjenta i mechanizmem efektu placebo. Stosowanie pseudoleków pomaga uzmysłowić pacjentowi, że niektóre schorzenia, np. bezsenność, można wyleczyć bez używania medykamentów.

Jednym z pierwszych, który naukowo zajął się badaniem efektu placebo, był Stewart Wolf, lekarz praktykujący i prowadzący badania w połowie XX wieku. Jego najsłynniejszy eksperyment polegał na podaniu kobiecie w ciąży, skarżącej się na skurcze żołądka i nudności, pewnego leku, który skutecznie łagodził skurcze, jednak powodował nudności. S. Wolf postanowił powiedzieć pacjentce, że lek ten likwiduje tę drugą dolegliwość. Wkrótce potem u kobiety zniknęły zarówno skurcze żołądka, jak i nudności!

Podobnych dowodów na występowanie efektu placebo - przynoszenia poprawy zdrowia za pomocą czegoś, co tak naprawdę nie jest lekiem - jest znacznie więcej. Na przykład afrykańskim dzieciom chorym na astmę podawano leki, które miały silny zapach wanilii. Po zakończeniu leczenia okazało się, że prawie 7, małych pacjentów rejestrowała poprawę samopoczucia, gdy w powietrzu roztaczał się znajomy aromat.

Efekt placebo może być uruchamiany także za pomocą silnej sugestii. Interesującą anegdotę na ten temat przytoczył słynny lekarz i filozof Albert Schweitzer, który przez wiele lat leczył ludzi w Afryce. Znany mu znachor kurował pacjentów w ten sposób, że na lżejsze choroby zapisywał skuteczne zioła, leczące zaburzenia funkcjonalne organizmu, natomiast w zwalczaniu chorób psychogennych stosował psychoterapię poprzez wypowiadanie odpowiednich zaklęć czy formuł uzdrawiających. Grupę najciężej chorych, z dolegliwościami organicznymi, przepukliną, zwichnięciami i nowotworami, brał na bok i szeptał im na ucho o wielkiej mocy białego doktora, pokazując palcem na A. Schweitzera. Podobno wśród tych osób filozof odnotował prawie o 50% większą skuteczność leczenia!

Zastrzyki z soli fizjologicznej bardzo silnie działają na podświadomość pacjenta, uruchamiając proces samouzdrawiania.

Tak naprawdę nie wiadomo, dlaczego placebo działa. Zdaniem niektórych specjalistów podanie takiego środka aktywizuje korę mózgową, pobudzając pracę układu wewnątrz wydalniczego, a zwłaszcza nadnerczy. Imitacja leku może na przykład wpływać na uwalnianie endorfm - naturalnych substancji łagodzących ból i poprawiających samopoczucie. 

Z pewnością istnieją pewne mechanizmy, które pozytywnie wpływają na stan naszej psychiki i procesy fizjologiczne. Wiele reakcji opiera się na bodźcach docierających z mózgu i są one wynikiem tylko tego, czego ten organ się spodziewa. 
Oczekiwanym przez pacjenta bodźcem jest stan, w którym uwalniane są określone reakcje skojarzeniowe. Ukłucie igły, białe fartuchy, antyseptyczne zapachy sprawiają, że nasz organizm uruchamia odpowiednie mechanizmy samouzdrawiające. Chory mobilizuje siły i automatycznie przestawia się na tryb leczenia. Często jest to wynik nieuwzględniający świadomego angażowania umysłu.

Na pewno zasadnicze znaczenie w tego typu terapii odgrywa wiara pacjenta w to, że zażywany przez niego środek rzeczywiście pomaga. Dużą rolę ma także pozytywne nastawienie psychiczne. Placeboterapię w pewnym sensie można porównać do metody afirmatywnej, czyli leczenia sugestią lub wiarą, jednak opiera się ona na nieco innych mechanizmach, choć w wymienionych sposobach leczenia stan psychiczny pacjenta i jego wiara w uzdrowienie maj ą decydujące znaczenie. Większość lekarzy sceptycznie myśli o wykorzystaniu efektu placebo w konwencjonalnym leczeniu, mimo to wciąż trwają badania naukowe nad tym fenomenem.

Efekt placebo polega czasem na zrobieniu na pacjencie jak największego wrażenia. Na przykład im pokaźniejsze rozmiary ma tabletka, tym szybciej pomaga. Znacznie silniej działają także preparaty o nieprzyjemnym, gorzkim smaku. Nieporównywalnie lepiej niż na pastylki chorzy reagują na zastrzyki. Podobnie jest, jeśli leczenie wiąże się z zastosowaniem rozreklamowanych środków (zresztą mechanizm ten sprawdza się również w wypadku normalnych preparatów; czego przykładami są Prozac lub Viagra, których rzeczywista skuteczność zwiększa się wraz z rosnącą sprzedażą i wiarą ludzi w działanie tych specyfików). 

Równie doskonałe rezultaty przynosi zwiększenie dawki środka po pewnym czasie. Placeboterapia sprawdza się różnie wobec różnych osób, nie sposób określić, na jakie grupy ludzi działa silniej, ponieważ nie ma tu znaczenia wychowanie, wykształcenie czy religia. 

Efekt placebo charakteryzuje się odmiennym nasileniem w różnych chorobach i u różnych pacjentów. Zgodnie z badaniami statystycznymi występuje on u około 1/3 osób, choć niektóre eksperymenty pozwalały osiągnąć wprost zdumiewającą skuteczność, sięgającą aż 90%! Placeboterapia odnosi pozytywne skutki w likwidowaniu wielu schorzeń. Pseudolek może redukować stres, pozwalając osiągnąć stan optymalnie sprzyjający wyzdrowieniu i przygotowywać pacjenta na właściwą terapię. 

Ponadto jest wykorzystywany pomocniczo w leczeniu schorzeń psychosomatycznych, takich jak wprzódy żołądka i dwunastnicy, astma, zaburzenia psychiczne i nerwicowe. Znajduje zastosowanie w leczeniu nałogów, uzależnienia od leków i w terapii hipochondryków; sprawdza się w zaburzeniach seksualnych u kobiet i mężczyzn, bywa także wykorzystywany w terapii poważniejszych schorzeń, takich jak stwardnienie rozsiane lub nowotwory'.

Przyjmowanie placebo wspomaga leczenie wielu schorzeń psychosomatycznych.

Efekt placebo ma nawet pewne zastosowanie w leczeniu uszkodzeń tkanek, obrzęków, złamań kości itp. Najczęściej jednak jest zalecany jako środek przeciwbólowy - niekiedy działa rów'-nie silnie jak morfina (co ciekawie, niektóre osoby uzależnione od narkotyków' po zażyciu zwykłego cukru mlekowego doświadczają podobnych stanów jak po heroinie). 

Zaletą placeboterapii jest brak negatywnych skutków ubocznych, choć u części pacjentów, zasugerowanych tym, że zażywają silne leki, mogą występować nieprzyjemne objawy, takie jak senność, nudności, biegunki, swędzenie skóry, wzrost ciśnienia krwi - choć oczywiście nie przyjęli żadnej substancji, która mogłaby je powodować!
 
Placebo budzi najwięcej kontrowersji w odniesieniu do etyki lekarskiej - czy można oszukiwać pacjenta, dając mu nieprawdziwy preparat? Trudno o jednoznaczną odpowiedź na to pytanie. Lekarze przepisujący chorym tego typu specyfiki usprawiedliwiają swe działanie, mówiąc, iż jest to ?kłamstw'0, które leczy?.

Znane są też odmiany placeboterapii, w których pacjent wie, że przyjmuje placebo. W czasie takiej terapii uczy się chorego, że jego organizm sam może walczyć z zaburzeniami rówarie skutecznie, jak przy zażywaniu środków leczniczych. Na przykład osoby uzależnione od preparatów nasennych otrzymują każdego wieczoru albo środek nasenny, albo placebo. 

Nie wiedzą oczywiście, czy właśnie dostali lek, czyjego imitację. Następnie zapisują, jak czuli się w nocy i czy wystąpiły zaburzenia snu. Potem dowiadują się, kiedy przyjmowali specyfik, a kiedy placebo, i często okazuje się, że dobrze spali po zażyciu tego drugiego, a nie mogli zasnąć po wypiciu leku nasennego. W ten sposób pacjentów' uczy się innego spojrzenia na skuteczność medykamentów i wiary w istnienie pewnych samouzdrawiających mechanizmów w organizmie człowieka, silniejszych niż jakiekolwiek preparaty chemiczne.

Medycyna konwencjonalna równie często jak alternatywna korzysta z efektu placebo, stosując go jako sposób wspomagania leczenia podstawowego. Placeboterapia, niezależnie od jej efektów i kontrowersji, uczy jednego -ten, kto wierzy w działanie medycyny i z ufnością poddaje się terapii, aktywuje swojego ?wewnętrznego lekarza?, który, jak wiadomo, potrafi znakomicie wspomóc leczenie wielu, nawet bardzo poważnych schorzeń.

Placeboterapia sprawdza się w likwidowaniu zaburzeń seksualnych.


Encyklopedia medycyny naturalnej | U źródła natury

SUBSKRYBCJA

Wpisz swój adres e-mail:

Delivered by FeedBurner

Wesprzyj medycopedię



Reklama




Spirulin plus

Online

Wszystkich Online: 11
Gości: 3
Roboty: crawl Bot, Google Bot, crawl Bot, robot Bot, Google Bot, robot Bot, robot Bot, robot Bot

Subskrybuj Encyklopedię medycyny naturalnej
Add comment

Dodaj komentarz

(przeładuj obrazek)